Kan de ondernemingsraad via artikel 28 WOR naar de rechter?

Ja, een ondernemingsraad kan naleving van regels die onder artikel 28 WOR vallen bij de rechter aan de orde stellen. Juridisch loopt die route meestal via artikel 36 lid 2 WOR, terwijl artikel 28 WOR de inhoudelijke taak, het belang en de legitimatie van de OR inkleurt.

Artikel 28 WOR: wat regelt dit artikel?

Artikel 28 WOR bepaalt dat de ondernemingsraad de naleving bevordert van de voor de onderneming geldende voorschriften op het gebied van arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en arbeids- en rusttijden. Daarmee geeft de wet de OR een duidelijke taak op onderwerpen die direct raken aan het werk en de bescherming van werknemers.

De formulering van de wet is daarbij belangrijk. Artikel 28 WOR spreekt over het bevorderen van naleving. Dat betekent dat dit artikel op zichzelf meestal niet wordt gelezen als een zelfstandige sanctiebepaling waarmee de OR zonder meer direct handhaving kan afdwingen.

Hoe komt de OR dan bij de kantonrechter?

De processuele route loopt in beginsel via artikel 36 lid 2 WOR. Dat artikel maakt het mogelijk dat de ondernemingsraad de kantonrechter verzoekt te bepalen dat de ondernemer gevolg geeft aan hetgeen bij of krachtens de WOR is bepaald. De juridisch juiste combinatie is daarom:

• artikel 28 WOR: taaknorm van de OR

• artikel 36 lid 2 WOR: procesroute naar de kantonrechter

Wie zegt dat artikel 28 WOR op zichzelf al een hard handhavingsartikel is, formuleert te absoluut. Wie zegt dat de OR hiermee niets kan bij de rechter, zegt ook te veel. De combinatie van beide artikelen is de meest zuivere juridische benadering.

Wat zegt de rechtspraak?

Voor deze vraag is vooral van belang dat in de rechtspraak steun bestaat voor de route via artikel 36 WOR in samenhang met artikel 28 WOR.

Rechtbank Midden-Nederland, 30 mei 2023

In de uitspraak ECLI:NL:RBMNE:2023:2732 is in openbare besprekingen naar voren gebracht dat de OR zijn verzoek baseerde op artikel 28 lid 1 WOR in samenhang met artikel 36 lid 2 WOR. Deze uitspraak is vooral van belang voor de procespositie van de OR: zij laat zien dat de rechter ruimte ziet om een dergelijk geschil inhoudelijk te beoordelen.

Rechtbank Rotterdam, 26 februari 2020 (Uniport)

In ECLI:NL:RBROT:2020:1674 meldde Rechtspraak dat de voorzieningenrechter de vorderingen van de ondernemingsraad heeft toegewezen. Werknemers moesten met behoud van loon worden vrijgesteld van werk, omdat er geen werk meer was en de situatie in strijd werd geacht met goed werkgeverschap. Deze uitspraak laat zien dat een ondernemingsraad in de praktijk ook daadwerkelijk resultaat kan boeken in procedures die werknemersbelangen rechtstreeks raken.

Wat betekent dit voor de praktijk?

De belangrijkste les voor de praktijk is dat een OR een procedure niet abstract moet insteken met alleen de stelling dat “artikel 28 WOR is geschonden”. Een verzoek is sterker wanneer het wordt opgebouwd langs deze lijn:

• welke concrete norm wordt geschonden

• waarom die norm valt binnen de reikwijdte van artikel 28 WOR

• welke concrete maatregel van de ondernemer wordt gevraagd

• welke gevolgen de huidige situatie heeft voor werknemers

Hoe concreter de normschending en het gevraagde bevel, hoe groter de kans dat een rechter daar iets mee kan. Een rechter zal eerder een concrete maatregel opleggen dan een algemeen bevel om “zich aan de wet te houden”.

Voorbeelden van onderwerpen waarbij deze route relevant kan zijn

De combinatie van artikel 28 WOR en artikel 36 WOR kan in beeld komen bij onderwerpen als:

• structurele overtreding van arbeidstijden of rusttijden

• niet naleven van arboregels of veiligheidsafspraken

• het buiten toepassing laten van een roosterregeling

• het niet naleven van arbeidsvoorwaardelijke afspraken

• andere structurele schendingen die direct raken aan werk, veiligheid of arbeidsomstandigheden

Of een verzoek ook wordt toegewezen, hangt af van de precieze feiten, de onderliggende norm en de formulering van het verzoek.

Juridische conclusie

De ondernemingsraad kan naleving van regels die onder artikel 28 WOR vallen dus wel degelijk bij de rechter aan de orde stellen. De juridisch meest zuivere route loopt daarbij meestal via artikel 36 lid 2 WOR, terwijl artikel 28 WOR de inhoudelijke basis geeft voor de taak en het belang van de OR.

Titel

Verzoekschrift ex artikel 36 lid 2 Wet op de ondernemingsraden

Aan de kantonrechter van de rechtbank [arrondissement]

Inzake:

de ondernemingsraad van [naam onderneming],

gevestigd te [plaats],

verzoeker,

tegen

[naam ondernemer / vennootschap],

gevestigd te [plaats],

verweerder.

1. Inleiding

1. Verzoeker is de ondernemingsraad van [naam onderneming].

2. Dit verzoekschrift strekt ertoe dat de kantonrechter bepaalt dat verweerder gevolg geeft aan hetgeen bij of krachtens de Wet op de ondernemingsraden is bepaald, in het bijzonder in het licht van de taak van de ondernemingsraad als bedoeld in artikel 28 WOR.

3. Artikel 28 WOR bepaalt dat de ondernemingsraad de naleving bevordert van voor de onderneming geldende voorschriften op het gebied van arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en arbeids- en rusttijden. Artikel 36 lid 2 WOR geeft de ondernemingsraad vervolgens de mogelijkheid de kantonrechter te verzoeken te bepalen dat de ondernemer gevolg geeft aan hetgeen bij of krachtens de WOR is bepaald.

2. Feiten

4. Verweerder drijft de onderneming [omschrijving onderneming].

5. Binnen de onderneming is een ondernemingsraad ingesteld.

6. Tussen partijen is een geschil ontstaan over [onderwerp], meer in het bijzonder over [concrete normschending].

7. De ondernemingsraad heeft verweerder bij e-mails of brieven van [data] gewezen op de strijd met [cao / regeling / Arbeidstijdenwet / Arbowet / interne regeling / protocol].

8. De ondernemingsraad heeft daarbij verzocht om [concrete maatregel].

9. Verweerder heeft aan dit verzoek geen gevolg gegeven.

10. De gevolgen hiervan zijn onder meer:

    a. [feitelijk gevolg 1]

    b. [feitelijk gevolg 2]

    c. [feitelijk gevolg 3]

3. Bevoegdheid en ontvankelijkheid

11. De kantonrechter is bevoegd op grond van artikel 36 WOR.

12. De ondernemingsraad is ontvankelijk, omdat het geschil betrekking heeft op een onderwerp dat valt binnen de wettelijke taak van artikel 28 WOR: het bevorderen van naleving van voorschriften op het gebied van arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en arbeids- en rusttijden.

13. Dat deze route in rechte begaanbaar is, vindt steun in de openbare bespreking van de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland van 30 mei 2023, ECLI:NL:RBMNE:2023:2732.

4. Juridisch kader

14. Artikel 28 WOR is een taaknorm.

15. Artikel 36 lid 2 WOR is de procesroute.

16. De juridisch zuivere benadering is daarom niet dat artikel 28 WOR op zichzelf een sanctiebepaling is, maar dat artikel 28 WOR de inhoudelijke taak en legitimatie van de ondernemingsraad geeft, terwijl artikel 36 WOR de procedurele ingang vormt.

5. Toepassing op het geschil

17. In deze zaak gaat het om [onderwerp].

18. De naleving van [bron: cao / arbeidstijdenregeling / arbobeleid / interne afspraak / roosterregeling] raakt rechtstreeks aan [arbeidsomstandigheden / arbeidsvoorwaarden / arbeids- en rusttijden].

19. Daarmee valt dit onderwerp binnen de reikwijdte van artikel 28 WOR.

20. Verweerder handelt in strijd met de geldende norm doordat:

    a. [feit 1]

    b. [feit 2]

    c. [feit 3]

21. Door deze handelwijze wordt niet alleen de onderliggende norm geschonden, maar wordt ook miskend dat de ondernemingsraad op grond van de WOR een eigen taak heeft om naleving van dergelijke voorschriften te bevorderen.

22. Het verzoek is voldoende concreet, omdat het strekt tot [preciese maatregel], en dus niet slechts tot een abstract bevel om de wet na te leven.

6. Relevante rechtspraak

23. In ECLI:NL:RBROT:2020:1674 zijn de vorderingen van de ondernemingsraad toegewezen in een geschil dat direct werknemersbelangen raakte.

24. De uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland van 30 mei 2023 ondersteunt vooral de procespositie van de OR in dit type geschillen.

7. Verweer en weerlegging

25. Voor zover verweerder aanvoert dat artikel 28 WOR slechts spreekt van het bevorderen van naleving en dus geen zelfstandige vorderingsgrond oplevert, is dat op zichzelf niet beslissend.

26. Het verzoek is immers gebaseerd op artikel 36 lid 2 WOR in samenhang met artikel 28 WOR. Artikel 28 WOR bepaalt de taak en het belang van de ondernemingsraad; artikel 36 WOR opent de weg naar de kantonrechter.

8. Verzoek

Verzoeker verzoekt de kantonrechter, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:

1. te bepalen dat verweerder gevolg geeft aan hetgeen bij of krachtens de WOR is bepaald, in het bijzonder in het licht van artikel 28 WOR;

2. verweerder te gebieden om met ingang van [datum] [concrete maatregel 1] uit te voeren;

3. verweerder te gebieden om [concrete maatregel 2];

4. verweerder te verbieden om [strijdige handelwijze] voort te zetten;

5. te bepalen dat verweerder de ondernemingsraad binnen [termijn] schriftelijk informeert over de uitvoering van de beschikking;

6. verweerder te veroordelen in de proceskosten, voor zover rechtens mogelijk.

[plaats], [datum]

[naam gemachtigde]